يافته جديد دانشمندان امكان وجود آب مايع و حيات در گذشته مريخ را با چالشي جدي مواجه كرد

خبرگزاري دانشجويان ايران - تهران
سرويس: علمي



پژوهش‌هاي تازه دانشمندان بر روي برخي شهابسنگ‌هاي رسيده از مريخ نشان از گذشته سرد اين سياره دارد.

به گزارش سرويس «علمي» خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، امروزه ميانگين دماي سطحي مريخ حدود 56- درجه سانتيگراد است. دانشمندان مدتها گمان مي كردند كه روزگاري دماي سطحي مريخ - سياره سرخ - در حدي بود كه آب مايع مي توانست در سطح آن روان باشد و احتمالاً حيات شكل بگيرد و تكامل پيدا كند. اما بررسي هاي اخير دانشمندان MIT و Caltech نتيجه ديگري را به دست داده است.

تحقيقات آنها بر شهابسنگ‌هاي مريخي يافت شده بر سطح زمين شرايط آب و هوايي گذشته مريخ را آشكار مي‌كند. شواهد نشان مي دهند كه در چهار ميليارد سال گذشته ، سطح سرد و يخ زده مريخ هيچ گاه اجازه نداده است تا آب مايع به مدت طولاني در آن جاري باشد و در اين دوران محيط مريخ احتمالا هرگز پذيراي حيات و تكامل آن نبوده است، مگر در نيم ميليارد سال نخست پيدايش سياره، زماني كه سياره سرخ گرمتر بوده است و شايد مي توانست حيات ابتدايي را در سطح خود رشد دهد.

ديويد شاستر، فارغ التحصيل موسسه فناوري كاليفرنيا (كالتك) و بنجامين ويس، استاد MIT تحقيقات خود را بر روي دو تا از هفت شهابسنگ مريخي نوع نخله - كه نخستين بار در منطقه «نخله» مصر پيدا شدند - آغاز كردند. آنها در پژوهش هاي خود از شهابسنگ معروف ALH84001 نيز كمك گرفتند.

اين شهابسنگ در سال 1996 بسيار خبر ساز شد. گروهي از دانشمندان شواهدي دال بر وجود ريز سنگواره‌هاي باكتري هاي مريخي را در آن يافتند. برخي نيز بر اين باور بودند كه ميكروبهاي مريخي مي‌توانند با شهابسنگهاي مريخي به زمين برسنند، به اين ترتيب كه در شكاف بسيار باريك سطح شهابسنگ از مريخ به زمين سفر كنند بدون اينكه از حرارت حاصل از گذر از جو و تابشهاي مرگبار موجود در فضا آسيب ببينند، البته به شرط آنكه سنگ به اندازه كافي بزرگ باشد.

به هرحال در سال هاي اخير شك و شبهه بسياري درباره ماهيت ريز ساختارهايي كه به مانند سنگواره باكتري در شهابسنگ مريخي مذكور ديده شد، ايجاد شده است. از جمله اينكه احتمالا كربن موجود در آنها مربوط به زمين و پس از ورود شهابسنگ به زمين است.

شاستر و ويس سرگذشت گرمايي هر يك از اين شهابسنگ ها را بازسازي كردند تا بيشينه دماي متوسطي را كه هر كدام از آنها بر سطح مريخ با آن روبه رو بوده اند را تخمين بزنند . در اين شيوه سنگ ها را در دو بازه زماني مورد بررسي قرار دادند. ابتدا در 11 تا 15 ميليون سال پيش ، زماني كه از سطح مريخ كنده و دچار يك افزايش دماي ناگهاني شدند و سپس در دوراني كه بر سطح سياره سكونت داشتند. آنها در تعيين دماي سنگ ها از گاز آرگون استفاده كردند.

به گزارش ايسنا، شهابسنگ‌ها نيز همچون سنگ‌هاي زميني داراي مقاديري گاز آرگون هستند. اين گاز در پي واپاشي راديواكتيوي پتاسيم به طور طبيعي توليد مي‌شود و چون يك گاز نجيب ( غير فعال ) است با مواد ديگر سنگ وارد واكنش نمي‌شود. از اين رو سالهاست كه زمين شناسان با برآورد مقدار آرگون ذخيره شده در سنگ ها، قدمت آنها را تعيين مي كنند. البته سرعت خروج آرگون توليد شده از سنگ ها به دماي محيط نيز بستگي دارد. به طوري كه هر چه آرگون بيشتري در سنگ باقي مانده باشد نشان دهنده آن است كه سنگ در سرماي شديد تري به سر مي برده است.

بدين ترتيب آنها مقدار گاز آرگون شهابسنگ ها را برآورد كردند و به اين نتيجه رسيدند كه شهابسنگ هاي مريخي فقط مقدار اندكي از گاز آرگون اوليه خود را از دست داده‌اند يعني سطح مريخ در چهار ميليارد سال گذشته دست كم در منطقه اقامت اين سنگها عميقاً يخ زده و منجمد بوده است.

البته ديويد شاستر مي گويد كه نتيجه تحقيقات آنها به اين معني نيست كه در اين چهار ميليارد سال هرگز آب مايعي در مريخ جاري نبوده است . براي نمونه گاهي چشمه هاي كم دوامي بر اثر حرارت لايه هاي دروني سر از خاك بيرون مي آوردند ولي هيچ گاه آب مايع در يك منطقه وسيع و آزاد به مدتي طولاني بر سطح جريان نداشته است.

به گزارش ايسنا از سايت نجوم، اين نتايج اوليه بررسي دقيق شهاب‌سنگهاي مريخي نتايج متفاوت از آنچه مريخ‌نوردهاي ناسا از حضور آب مايع دست كم در منطقه فرود مريخ نورد فرصت (آپورتونيتي) نشان مي‌دهند را به همراه داشته است. با وجود تمام كاوش‌هاي انجام شده هنوز به قطعيت گذشته پر رمز و راز سياره سرخ بر ملا نشده است.